ریشه نام کرمان

نام کرمان را در کتیبه های داریوش می توان دید. در آنجا کرمان نام ناحیه ای است که از آن چوب یاک برای کاخهای هخامنشی حمل می شود. نوشته های یونانی هم آن را کرمان خوانده و مردم کرمان را تیره ای از پارسیان گفته اند. از ریشه کر (کر به اوستا و کری به سانسکریت) چندین واژه سانسکریت در دست است. کرمن به معنی کار و کوشش و وظیفه و نیز کارکن و کوشا، کرمینه به معنی ماهر و استاد، کرمان بندا به معنی کاربنده یا وظیفه شناس و واژه های دیگر که از کرمان ساخته شده اند. همه معنی کار و کوشش را می رسانند. ریشه دیگر کر که به اوستایی «کر» به سانسکریت «کری» تلفظ می شود و به معنی بریدن و کشتن و جنگیدن است و واژه های کارد، پیکار و کارزار نیز از آن است. اگر چه کرمان در گذشته نام های دیگری چون بوتیا، کرمانیا، گواشیر و... داشته، اما در مجموع این نظر که نام کارمان (کار به معنی تلاش و سازندگی، و مان بمعنی محل و مکان) در طول زمان به کرمان تبدیل شده بیشتر مأنوس و منطقی است، چرا که اصولاً زندگی سخت و دشوار در کویر، همتی بزرگ و والا و تلاشی افزون را می طلبیده. بالا آوردن آب از چند ده متری عمق زمین، کشت و زرع در زمین هایی که هر از چندگاه یک بار زیر توفان شن مدفون می شده اند و... ادامه حیات با چنین وضعیتی کار آسانی نبوده و نیست. در فرهنگ آنندراج می خوانیم: کریمان پدر نریمان آن شهر را به نام خود بنا نهاده. در اوستا و سانسکریت، کرمان یعنی کوشا و نریمان، یعنی مردانه.